Worldwide: Κληρονομική Διαδοχή - Methods Of Succession

Last Updated: 15 July 2019
Article by Daniela Iatridou
Most Read Contributor in Cyprus, August 2019

Στην Κύπρο, η κληρονομική διαδοχή της περιουσίας ενός αποβιώσαντα ρυθμίζεται, μεταξύ άλλων, από τις πρόνοιες του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου (Κεφ. 195) και του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμου (Κεφ. 189).

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ – ENNOIA TOY «DOMICILE»

Για να εφαρμοστεί η Κυπριακή Νομοθεσία σε θέματα κληρονομικής διαδοχής ενός αποβιώσαντα, αυτός θα πρέπει, κατά την ημέρα του θανάτου του, να είχε την κατοικία του («domicile») εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η έννοια «κατοικία» («domicile») δεν αποτελεί συνώνυμο της οικίας ή της διαμονής του αποβιώσαντα αλλά ούτε και ταυτίζεται με τον τόπο θανάτου του ή την υπηκοότητα του αποβιώσαντα. Καθίσταται αδύνατο να δοθεί ένας συγκεκριμένος ορισμός στην έννοια του «domicile» καθ' ότι αυτή αποτελείται από διάφορους παράγοντες οι οποίοι λαμβάνονται υπ' όψη. Σε κάθε περίπτωση όμως, αυτό που είναι απαραίτητο να καταδεικνύεται είναι το στοιχείο της μονιμότητας της κατοικίας, δηλαδή την εθελοντική πρόθεση ενός προσώπου να συστήσει την μόνιμη κατοικία του ιδίου και της οικογένειας του σε ένα μέρος, όχι για ειδικό ή προσωρινό σκοπό αλλά με μελλοντική διάρκεια. Γενικά, κάθε πρόσωπο αποκτά το domicile καταγωγής του το οποίο διατηρεί μέχρι να αποκτήσει, με δικές του ενέργειες, άλλο domicile επιλογής. Τέλος, η Κυπριακή Νομοθεσία διέπει την κληρονομική διαδοχή ακίνητης περιουσίας η οποία βρίσκεται εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας, ακόμα και για πρόσωπα τα οποία κατά την ημέρα του θανάτου τους δεν είχαν Κυπριακό domicile. Σε κάθε περίπτωση, όπου υπάρχει αμφιβολία αναφορικά με το domicile του αποβιώσαντα και το δίκαιο το οποίο διέπει την κληρονομική του διαδοχή, το Δικαστήριο δύναται να εξακριβώσει τέτοιο θέμα μέσα από λεπτομερή εξέταση του ιστορικού του αποβιώσαντα.

2. ΤΡΟΠΟΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ

Η περιουσία ενός αποβιώσαντα δύναται να κληρονομηθεί και/ ή να διατεθεί με 2 τρόπους:

  1. Με διαθήκη – Το δικαίωμα προσώπου να διαθέσει την περιουσία του με διαθήκη δεν είναι απόλυτο αλλά περιορίζεται στο μέρος της διαθέσιμης μοίρας, ως επεξηγείται κατωτέρω.
  2. Εξ' αδιαθέτου – Όταν πρόσωπο αποβιώνει χωρίς ν' αφήσει διαθήκη, η περιουσία του δύναται να διανεμηθεί μέσω διαδικασίας διαχείρισης στους συγγενείς του, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας. Μέσω διαδικασίας διαχείρισης θα διανεμηθεί επίσης το μέρος της περιουσίας αποβιώσαντα, ο οποίος συνέταξε διαθήκη, αλλά δεν περιλαμβάνετε σ' αυτή καθώς επίσης και μέρος περιουσίας αποβιώσαντα ο οποίος άφησε διαθήκη όμως αποτελεί μέρος της νόμιμης μοίρας, ως επεξηγείται πιο κάτω.

3. ΚΑΤΑΡΤΗΣΗ ΕΓΚΥΡΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ

Κάθε πρόσωπο με σώας τας φρένας και άνω των 18 ετών μπορεί να καταρτίσει έγκυρη διαθήκη, σύμφωνα με τις τυπικές προϋποθέσεις οι οποίες περιλαμβάνονται στον περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμο (Κεφ. 195), και να διαθέσει ολόκληρη ή μέρος της διαθέσιμης μοίρας της περιουσίας του. Για να είναι έγκυρη μια διαθήκη πρέπει:

Να είναι έγγραφη και να εκτελεστεί, δηλαδή να υπογραφεί, με συγκεκριμένο τρόπο

  • Να υπογράφεται στο τέλος ή στο κάτω μέρος από τον διαθέτη ή άλλο πρόσωπο κατ' εντολή και στην παρουσία του διαθέτη
  • Να υπογράφεται στην παρουσία 2 ή περισσότερων μαρτύρων που παρίστανται ταυτόχρονα. Οι μάρτυρες επιβεβαιώνουν και προσυπογράφουν την διαθήκη στην παρουσία του διαθέτη και στην παρουσία αλλήλων. Οι μάρτυρες πρέπει να είναι πρόσωπα άνω των 18 ετών, να έχουν σώας τας φρένας και να υπογράφουν στο όνομα τους. Κληροδοσία σε διαθήκη η οποία αφήνεται προς όφελος μάρτυρα, ο οποίος υπογράφει την διαθήκη, καθίσταται άκυρη.
  • Αν η διαθήκη αποτελείται από περισσότερα από ένα φύλλο χαρτιού, τότε κάθε φύλλο πρέπει να υπογράφεται ή μονογράφεται από ή για λογαριασμό του διαθέτη και των μαρτύρων.

Η πιστή τήρηση των πιο πάνω προϋποθέσεων καθώς επίσης και η προσεκτική σύνταξη μιας διαθήκης καθίστανται απαραίτητες για την εγκυρότητα της. Καμία κληροδοσία είναι έγκυρη εκτός εάν εκφράζει συγκεκριμένη πρόθεση.

Περαιτέρω, η εγκυρότητα μιας διαθήκης ή μέρος διαθήκης δύναται να αμφισβητηθεί εάν καταρτίστηκε μετά από εξαναγκασμό, απάτη ή ψυχική πίεση.

4. ΝΟΜΙΜΗ ΜΟΙΡΑ – Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ

Το Κυπριακό νομοθετικό πλαίσιο δεν επιτρέπει στους διαθέτες να διαθέσουν ελεύθερα τα περιουσιακά τους στοιχεία κατά βούληση μέσω διαθήκης. Ο Νόμος προστατεύει τα κληρονομικά συμφέροντα στενών συγγενών, ήτοι συζύγου, τέκνου ή κατιόντα τέκνου ή γονέα, για τους οποίους διαφυλάττει ένα σημαντικό μέρος της περιουσίας του αποβιώσαντα, την «νόμιμη μοίρα». Μια διαθήκη η οποία παραβλέπει την νόμιμη μοίρα, δεν είναι άκυρη αλλά το μερίδιο προς διάθεση θα μειωθεί ανάλογα έτσι ώστε να μην περιορίζεται η νόμιμη μοίρα. Με άλλα λόγια, εάν άτομο, το οποίο πεθαίνει αφήνοντας σύζυγο και δύο τέκνα, έχει συντάξει έγκυρη διαθήκη μέσω της οποίας διαθέτει όλη την περιουσία του στη σύζυγο και σε ένα εκ των τέκνων του, αποκλείοντας το άλλο, μόνο το ¼ της καθαρής αξίας της περιουσίας του μπορεί να διατεθεί στη βάση της διαθήκης. Κατά συνέπεια, τα ¾ της περιουσίας του αποβιώσαντα αποτελούν την νόμιμη μοίρα, η οποία θα διανεμηθεί κατά 1/3 μερίδιο στη σύζυγο και στα δύο τέκνα. Ως εκ τούτου, παρά το γεγονός ότι το ένα τέκνο του αποβιώσαντα αποκλείεται από τη διαθήκη, θα λάβει μέρος στην περιουσία του αποβιώσαντα ως νόμιμος κληρονόμος.

Καταληκτικά, απαιτείται προσεκτική εξέταση του νομοθετικού πλαισίου το οποίο διέπει τα θέματα κληρονομικής διαδοχής και η λήψη κατάλληλων ενεργειών πριν από τον θάνατο ενός προσώπου, προς αποφυγή σύνταξης είτε μιας άκυρης διαθήκης ή διάθεσης περιουσιακών στοιχειών στη βάση της νόμιμης μοίρας, εάν αυτή δεν είναι η επιθυμία του διαθέτη. Άλλοι εναλλακτικοί τρόποι μέσω των οποίων πρόσωπο το οποίο επιθυμεί να παραχωρήσει προς όφελος συγκεκριμένου ατόμου περιουσιακά στοιχείά μπορεί να το πράξει μέσω (α) της δημιουργίας Εμπιστεύματος, το οποίο δεν επηρεάζεται από τους νόμους περί διαδοχής και κληρονομίας και (β) σε περίπτωση ακίνητης ιδιοκτησίας, να προβεί σε μεταβίβαση της και εγγραφή δικαιώματος επικαρπίας προς όφελος του ιδίου.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions