Turkey: İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk Ve Arabuluculuk Tutanaklarının Hukuki Niteliği

Last Updated: 14 January 2019
Article by Feyza Sultan Karakullukcu
Most Read Contributor in Turkey, July 2019

ÖZET

Alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biri olan arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ile düzenlenmektedir. Öte yandan, 12.10.2017 tarihli 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile iş mahkemelerinin yükünü azaltmak amacıyla işçi-işveren uyuşmazlıkları bakımından zorunlu arabuluculuk getirilmiştir. Böylelikle, arabuluculuğa başvurulması Kanun'da bir dava şartı sayılmıştır. Arabuluculuk sürecinin sonucunu gösteren arabuluculuk tutanakları da icra edilebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. Taraflar ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilan niteliğinde belge sayılırlar.

Anahtar Kelimeler: Arabuluculuk, İşçi-İşveren, Zorunlu Arabuluculuk, Zorunlu Arabuluculuğun Kapsamı, Arabuluculuk Tutanakları, Arabuluculuk Tutanaklarının İcra Edilebilirliği, İlamlı İcra.

GİRİŞ

Günümüzde uyuşmazlıkların alternatif çözümü yöntemleri ve özellikle barışçıl yollar ile çözümü için dünya genelinde bir eğilim bulunmaktadır. Bu yöntemlerden biri de arabuluculuk usulü olup, Türk hukukunda da Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile alternatif uyuşmazlık çözümlerinden biri olarak yerini almıştır. Arabuluculuğun temel ilkeleri iradi olma, eşitlik, gizlilik, beyan ve belgelerinin kullanılmaması olarak sayılabilir. Aynı zamanda, arabulucunun tarafsızlığı ve bağımsızlığı, tarafların eşitliği arabuluculuk sürecinde önemli rol oynamaktadır. İş Mahkemeleri Kanunu'nda yer alan 3. madde hükmü, iş hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda kişiye öncelikle ve mutlak suretle arabulucuya başvurma şartı getirmiştir. Bu doğrultuda bir şart olarak sunulan arabuluculuk, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biri olmaktan çıkıp bir dava şartına dönüşmüştür. Fakat, tarihsel ve sosyolojik nedenler göz önünde bulundurulacak olursa, kanun koyucunun böyle bir düzenleme yapmaktaki niyetinin iş mahkemelerinin yükünü azaltmak olduğu görülmektedir. Arabuluculuğun mahkeme yargısına alternatif bir yöntem olmadığı, adalete erişimde mahkemelere yardımcı bir usul olduğu belirtilmelidir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36. maddesi ile koruma altına alınan hak arama özgürlüğü, yargı mercilerine başvuru ve müdafaa hakkını da içermektedir. Ne yazık ki, bütün uyuşmazlıkların mahkemeler önünde çözülebilmesi günümüz şartları açısından pek mümkün olmayıp, böyle bir beklenti içinde olmak birçok sorunu da beraberinde getirmektedir. Tüm bu nedenlerden dolayı uyuşmazlıkların mahkeme dışında yalnızca taraf menfaatleri dikkate alınarak ve tarafların katılımı ile gerçekleştirilecek bir yöntem olan arabuluculuğun yaygınlaştırılması bir zorunluluk haline gelmiştir.

1. İŞ HUKUKUNDA ZORUNLU ARABULUCULUK

Hukuk uyuşmazlıklarının arabuluculuk yoluyla çözümlenmesinde uygulanacak usul ve esasları konu alan Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, arabuluculuğu "sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların çözüm üretemediklerinin ortaya çıkması halinde çözüm önerisi de getirebilen, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyarî olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemi" olarak tanımlar.

Uyuşmazlıkların dava yolu ile çözümü yerine, arabuluculuk yoluyla tarafların kendi iradeleri ile uyuşmazlığa son vermeleri hem toplumsal barışın korunması hem de mahkemelerinin iş yükünü azaltmak açısından alternatif bir uyuşmazlık çözüm yolu olmuştur. İş uyuşmazlıklarının toplam davalar içindeki oranının fazlalığı sebebiyle de kanun koyucu İş Mahkemeleri Kanunu ile arabuluculuğa başvurma zorunluluğu getirmiştir. Her ne kadar Arabuluculuk Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasında "Taraflar, arabulucuya başvurmak, süreci devam ettirmek, sonuçlandırmak veya bu süreçten vazgeçmek konusunda serbesttirler." diye belirtilse de İş Mahkemeleri Kanunu arabuluculuğa başvurmayı bir dava şartı olarak saymaktadır.

1.1. Dava Şartı Olarak Arabuluculuk

İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi açık bir ifade ile kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olunması dava şartıdır demektedir. Bu kanun ile dava şartı olarak arabuluculuk ilk defa hukuk sistemimize girmiş bulunmaktadır. Daha öncede belirtildiği üzere, bu Kanun'un amacı iş mahkemelerinin iş yükünü ve iş davalarının ortalama görülme sürelerini azaltabilmektedir. Böylece, iş uyuşmazlıklarının kısa süre içinde ve daha az masrafla çözülmesi mümkün olacak ve mahkemeler açısından makul sürede yargılanma ilkesine riayet etmek kolaylaşacaktır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre dava şartı olarak arabuluculuk ele alınacak olursa, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesi, tüm davalar bakımından geçerli olan dava şartlarının neler olduğunu saymıştır. Dava şartlarının mevcut olup olmadığını mahkeme, davanın her aşamasında gözetebilecekken; taraflar da dava şartı eksikliğini her zaman ileri sürebilirler. Dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde ise mahkeme davayı usulden reddeder. Dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise mahkeme bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu düzenlemeye paralel olarak İş Mahkemeleri Kanunu'nda başka bir hüküm yer alır. Davacı arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağı dava dilekçesine eklemek zorundadır ve bu zorunluluğa uyulmadığı takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren bir davetiye gönderilmektedir. Yani, bu ihtar üzerine başka bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğu nedeniyle dava usulden reddedilecektir.1

1.2. Zorunlu Arabuluculuğun Kapsamı ve Uygulama Alanı

Zorunlu arabuluculuğun uygulama alanı, işçi ve işveren uyuşmazlıklarından kaynaklanan taraf alacaklarına ilişkin davalar ve işe iade davaları olarak belirlenmiştir. Yapılan bu düzenlemeyle bunların kanuna, bireysel iş sözleşmesine veya toplu iş sözleşmesine dayanması arasında herhangi bir fark gözetilmemiştir.

İş Kanunu dışında, diğer bazı kanunlarda da iş ilişkileri ve iş sözleşmeleri düzenlenmiştir. İş Kanunu dışında Türk Borçlar Kanunu'nda da iş ilişkileri, işçilik, hak, alacak, talep ve borçlarını düzenleyen hükümler bulunmaktadır. Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen hizmet sözleşmeleriyle birlikte, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda düzenlenen toplu iş sözleşmeleri, Deniş İş Kanunu'nda düzenlenen iş sözleşmeleri ve Basın İş Kanunu'nda düzenlenen iş sözleşmesi hükümleri de zorunlu arabuluculuk kapsamına giren iş sözleşmeleri kapsamındadır.

2. ARABULUCULUK TUTANAKLARI

Arabuluculuk sonunda tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları veya arabuluculuk faaliyetinin nasıl sonuçlandığı bir tutanak ile belgelendirilir. Arabuluculuk faaliyetinin sona erip ermediği veya ne zaman sona erdiği konusunda bir tereddüt doğmaması için bir tutanakla sonucun belgelendirilmesi gereklidir. Arabuluculuk faaliyetinin niteliği gereği, anlaşmaya varılması halinde kanun koyucu sıkı kurallar koymak yerine, anlaşmanın kapsamını ve şeklini tarafların serbestçe karar verebilmesine imkân tanır şekilde düzenlemiştir. Tutanağın asıl fonksiyonu sürecin sona erdiğinin belgelendirilmesi olmakla birlikte, taraflar tutanakta hangi hususların yazılacağını serbestçe kararlaştırabilir. Faaliyetin gizli kalmasını arzu edebilecekleri gibi, daha ayrıntılı bir tutanak da düzenlenebilir. Arabulucu da tutanağın içeriği ve sonuçları hakkında tarafları bilgilendirerek tarafların iradelerini en iyi yansıtabilecekleri tutanağın oluşmasını sağlar.

Arabuluculuk sürecinde bir karar mercii bulunmadığı gibi, sürecin sonunda herhangi bir karar da meydana gelmez. Bu sebeple, arabuluculuk anlaşma belgesi yerine arabuluculuk kararı şeklinde bir kullanım hatalı olur. Taraflar uyuşmazlıkları anlaşarak veya anlaşamayarak sonuçlandırır. Taraflar anlaşmaya varırsa, varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir ve bir anlaşma belgesi düzenlenir. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 17/2. maddesi gereğince, tarafların sadece anlaştıkları zaman değil, anlaşamadıkları zaman da faaliyetin nasıl sona erdiğini gösterir tutanak halindeki belgenin taraflarca ve arabulucu tarafından imzalanması gereklidir. Burada, taraflardan kastedilen tarafların kanuni temsilcileri veya avukatları da olabilmektedir. Tarafların imza şartı sadece "sebebi belirtilmek suretiyle" ortadan kalkabilirken, arabulucunun imzası her zaman zorunludur. Bu durumda arabulucunun imzası tutanağın geçerli bir belge niteliği kazanması için yeterlidir.

Arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi halinde Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 14/4. maddesi uyarınca, arabulucu bu faaliyete ilişkin kendisine yapılan bildirimi, tevdi edilen ve elinde bulunan belgeleri, arabuluculuk tutanağını beş yıl süre ile saklamak zorundadır. Aynı zamanda aynı hüküm ile arabulucu, arabuluculuk faaliyeti sonunda düzenlediği son tutanağın bir örneğini arabuluculuk faaliyetinin sona ermesinden itibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğe göndermekle yükümlü tutulmuştur.

Zorunlu arabuluculuk düzenlemesinde ise, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartı olarak sayıldığından taraflar arabulucu nezdinde anlaşmazlarsa, arabuluculuğa konu edinilen alacak, tazminat ve talepler bakımından, arabulucu tarafından düzenlenen son tutanak ile birlikte iş mahkemesinde dava açma hakları bulunur. Arabuluculuğun dava şartı olması, tarafların anlaşma zorunluluğunu doğurmaz. Hiçbir taraf arabuluculuk sürecinde anlaşmaya zorlanamaz.

3. ARABULUCULUK TUTANAKLARININ İCRA EDİLEBİLİRLİĞİ

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/2. maddesi doğrultusunda, taraflar arabuluculuk faaliyeti sonunda bir anlaşmaya varırlarsa, bu anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesini talep edebilirler. Fakat arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşması durumunda hazırlanacak anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi alınmaksızın da ilam niteliğinde belge sayılmaktadır. Avukatlık Kanunu'nun 35/A maddesi "... uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma konusunu, yerini, tarihini, karşılıklı yerine getirmeyi gereken hususları içeren tutanak, avukatlar ile müvekkilleri tarafından birlikte imza altına alınır. Bu tutanaklar İcra İflas Kanununun 38'inci maddesi anlamında ilam niteliğindedir." diyerek kanun koyucu, arabuluculuk tutanaklarının ilam niteliğinde belge sayılması için icra edilebilirlik şerhi bulunmasını zorunlu kılmamıştır. Böylelikle, taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilan niteliğinde belge sayılır. Bu durum uzun süren yargılama süreçlerini kısaltmaya yönelik alınan bir tedbir olup, arabuluculuk anlaşma belgelerine icra edilebilirlik şerhi alınması süresinin de eklenmesiyle arabuluculuk sürecinin uzaması engellenmeye çalışılmıştır.2

Bir ilama veya ilam niteliğinde belgeye dayanılarak yapılan icra takibine ilamlı icra adı verilmektedir. İlamlı icra takibi yapılabilmesi için, takibi başlatacak tarafın elinde bir mahkeme tarafından verilmiş ilam veya kanunların mahkeme ilamı niteliğinde saydığı bir belgenin bulunması gerekir. İcra İflas Kanunu'nun 38. maddesi hükmünde sayılan ilam niteliğinde belgeler içinde (mahkeme huzurunda yapılan sulhlar, mahkeme huzurunda yapılan kabuller gibi) arabuluculuk tutanakları yer almasa da özel kanunlara göre ilam niteliğinde sayılan belgelerden biri de Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/2. maddesi nedeniyle icra edilebilirlik şerhi içeren arabuluculuk anlaşmalarıdır.

İcra edilebilirlik şerhinin verilmesi, çekişmesiz yargı işidir ve buna ilişkin inceleme dosya üzerinden yapılır. Önceki düzenlemede dosya üzerinden karar verip vermeme yetkisi mahkemenin takdirinde iken, bu düzenleme ile mahkemeye verilen bu takdir hakkı kaldırılmıştır. Bunun yanı sıra İş Mahkemeleri Kanunu ile getirilen düzenlemeden önce, arabuluculuk faaliyeti ile sonunda tarafların anlaşması sonucu hazırlanan anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh asıl uyuşmazlık hakkındaki görev ve yetki kurallarına göre belirlenecek olan mahkemeden isteniliyordu. Değişiklikten sonra ise anlaşma belgelerinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden istenilebilecektir. Böylelikle, işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlık çözümünde arabuluculuk anlaşma belgelerinin icra edilebilirliğine ilişkin şerh verilmesi sulh hukuk mahkemelerinin yetkisinde olup, bu talepte bulunan taraf sulh hukuk mahkemesine başvuracaktır. Son tutanaktan arabuluculuk görüşmelerinin farklı yerlerde yapıldığı anlaşılırsa görev yapılan bütün yerlerdeki sulh hukuk mahkemelerinin görevli sayılacağı kuşkusuzdur.

SONUÇ

Arabuluculuk, Türk hukuku açısından uyuşmazlıkların yeni bir alternatif çözüm yolu olarak yakın tarihte uygulanmaya başlanmıştır. Arabuluculuğun yeni yeni yaygınlaşıp tercih edilen bir alternatif çözüm yolu olmaya başlamasının hemen ardından, 2018 yılında arabuluculuğa başvurmanın zorunlu hale gelmesi uygulamada bazı sorunlara neden olsa da iş mahkemelerinin yükünü azaltmaya yardımcı olacak bir durum olmuştur. Hem işçi-işveren tarafları açısından hem de mahkeme açısından, arabuluculuğun dava şartı olmasının süreci hızlandıran ve pratikleştiren bir yöntem olduğu söylenebilir.

Footnotes

1. "İş Yargısında Arabuluculuk.", Resul Kurt, 2018, 135, TBB Dergisi.

2. Mustafa Çiçek, İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2018, s.312.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions