Netherlands: Supreme Court Clarifies Banks' Duty Of Care When Terminating Credit Facilities

Als een kredietverlener gebruikmaakt van een contractuele mogelijkheid om een kredietovereenkomst op te zeggen, moet hij zijn eigen belang en dat van de kredietnemer zodanig afwegen dat de beëindiging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet onaanvaardbaar is. Zo verduidelijkte de Hoge Raad onlangs de maatstaf voor rechtsgeldige beëindiging van een bankkrediet. Deze uitspraak geeft zowel kredietverleners als kredietnemers meer houvast dan voorheen bij de beantwoording van de vraag of een krediet terecht is opgezegd.

In de recente uitspraak van de Hoge Raad gaat het om een kredietrelatie tussen ING Bank en De Keijzer Beheer c.s. Deze kredietrelatie bestaat uit een rekening-courantkrediet voor onbepaalde tijd en twee rentevaste leningen voor bepaalde tijd met looptijden en rentevast-perioden van vijf en tien jaar.

Op de kredietovereenkomst zijn de Algemene Voorwaarden van de Nederlandse Vereniging van Banken en de Algemene Bepalingen van Kredietverlening (ABK ) van toepassing. Deze voorwaarden regelen onder meer de vervroegde opeisbaarheid van het krediet als de kredietnemer een verplichting niet (tijdig) nakomt. Daarnaast verplichten deze voorwaarden de kredietnemer die vervroegd aflost om de bank de contante waarde te betalen van het renteverschil dat zij derft over de resterende rentevast-periode als gevolg van die vervroegde aflossing.

De Keijzer c.s. komen enkele verplichtingen onder de kredietovereenkomst niet na: zij leggen hun kwartaalcijfers te laat over, hun enig aandeelhouder onttrekt een hoger bedrag aan de relevante vennootschappen dan met ING was afgesproken en het eigen vermogen is in het jaar 2008 ten opzichte van het voorafgaande jaar afgenomen in plaats van toegenomen. ING zegt daarom de kredietrelatie op. De Keijzer c.s. lossen de kredieten af, met uitzondering van de vergoeding voor het vervroegd aflossen.

In de procedure die volgt staat de vraag centraal of de bank ten onrechte de kredietrelatie heeft opgezegd en ten onrechte aanspraak maakt op de vergoeding wegens vervroegde aflossing. De rechtbank wijst de vorderingen van De Keijzer c.s. af. Het hof daarentegen wijst in hoger beroep deze vorderingen grotendeels toe. Wat betreft de twee rentevaste rekeningen voor bepaalde tijd oordeelt het hof dat ING deze niet had mogen opzeggen en ook geen aanspraak kon maken op de vergoeding voor vervroegde aflossing. Het hof acht van belang dat in de toepasselijke algemene voorwaarden uitdrukkelijk is bepaald dat de bank de nodige zorgvuldigheid in acht moet nemen bij de verlening van haar diensten en naar beste vermogen rekening moet houden met de belangen van de cliënt. Volgens het hof had ING dit met betrekking tot de rentevaste leningen niet gedaan omdat De Keijzer c.s. steeds aan hun betalingsverplichtingen hadden voldaan en de bank geen (krediet)risico liep, nu de waarde van de gestelde zekerheden de waarde van de leningen flink oversteeg. In de afweging liet ING haar eigen belang dus te zwaar wegen. Het hof vond dat ING daarmee haar zorgplicht heeft geschonden en achtte de beëindiging van de rentevaste leningen – waardoor De Keijzer c.s. boeterente verschuldigd zou worden – naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar.

ING betoogde in cassatie dat het hof niet de juiste maatstaf had gehanteerd. ING benadrukte daarbij dat de beëindiging van kredietovereenkomsten vaak aan bod komt in lagere rechtspraak, dat de rechtspraak en literatuur over dit onderwerp verdeeld zijn en dat de financieringspraktijk en de rechtspraktijk gebaat zouden zijn bij een richtinggevende uitspraak van de Hoge Raad.

In 2003 deed het Hof Arnhem een uitspraak die sindsdien veel navolging heeft gevonden. Hierin oordeelde het hof dat de bank een bijzondere zorgplicht jegens haar cliënten heeft en dat de reikwijdte van deze zorgplicht afhangt van de omstandigheden van het geval. Bij het opzeggen van een krediet houdt dit in dat die opzegging ten minste zal moeten voldoen aan eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. Het hof noemde een aantal factoren die in dat kader relevant zijn, en kwam tot de slotsom dat de opzegging van een kredietrelatie "redelijk" moet zijn. Dat is een andere maatstaf dan het hof in de onderhavige zaak aanlegde, namelijk dat de opzegging "niet naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar" mag zijn.

De factoren die het Hof Arnhem in 2003 noemde, kunnen wellicht richting geven bij de toetsing of het, naar de maatstaven van redelijkheid en billijkheid, al dan niet onaanvaardbaar is een kredietrelatie op te zeggen. Deze factoren zijn onder andere de duur, de omvang, de aard en het verloop van de kredietrelatie; de betrouwbaarheid van de kredietnemer en de aard van zijn verzuim; de mate waarin zijn kredietwaardigheid toe- of afneemt; de kans dat zijn onderneming zal overleven; de termijn die hij krijgt om een andere bankier te zoeken en de ernst van de financiële problemen die hij krijgt als hij zijn financieringsbehoefte niet ergens anders zou kunnen onderbrengen. Ook worden als factoren genoemd de manier waarop de kredietverlener tot zijn besluit komt voordat hij het krediet opzegt, of de kredietverlener verwachtingen heeft gewekt door zijn eigen gedragingen en andere maatschappelijke belangen zoals het voortbestaan van de werkgelegenheid.

In het onderhavige geval oordeelt de Hoge Raad dat het hof de juiste – terughoudende – maatstaf heeft toegepast. De Hoge Raad bevestigt ook dat het hof inderdaad tot het oordeel heeft kunnen komen dat de opzegging met als gevolg een boete in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar was, zelfs met toepassing van die strenge maatstaf. Ten slotte bevestigt de Hoge Raad dat het bij de beoordeling van de rechtsgeldigheid van de opzegging op zichzelf mogelijk is verschillende onderdelen van de kredietovereenkomst afzonderlijk te beoordelen.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions