Turkey: Sermaye Şirketlerinde Nakdi Sermaye Artışından Kaynaklanan Faiz İndirimi Uygulaması

Last Updated: 16 January 2019
Article by Ömer Emen and Burcu Haci
Most Read Contributor in Turkey, July 2019

ÖZET

Sermaye artırımı birçok şirket için piyasa koşullarına uyum sağlayabilme, rakip firmalarla rekabet güçlerini artırma noktasında avantaj sağlayabilmektedir. 6637 sayılı Kanun ile vergi mevzuatımıza eklenen nakit sermaye artırımlarında faiz indirimi uygulaması, sermaye artırımını nakit olarak gerçekleştiren şirketlerin sermaye artırımı yanında sağladığı vergi indirimi ile de ciddi bir yarar sağlamaktadır.

Bu makalemizde nakdi sermaye artırımından kaynaklanan faiz indirimi uygulamasında özellikli konular açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Nakit Sermaye Artırımı, Faiz İndirimi, Vergi Avantajı.

GİRİŞ

Şirketler, artan enflasyon karşısında azalan sermayelerini güçlendirmek veya fon ihtiyacını karşılamak amacıyla sermaye artırımına yönelmektedirler. Bu durumda şirketler sermaye artırımını nakdi ya da ayni sermaye artışı şeklinde gerçekleştirmektedirler.

Nakdi sermaye artışı, sermaye şirketlerince ilgili hesap döneminde ticaret siciline tescil edilmiş olan ödenmiş veya çıkarılmış sermaye tutarlarındaki nakdi artışlar ile yeni kurulan sermaye şirketlerinde ödenmiş sermayenin nakdi olarak karşılanan kısmını ifade etmektedir.

6637 sayılı Kanun ile 01.07.2015 tarihinden itibaren yürürlüğe konulan nakit sermaye artırımından kaynaklanan faiz indirimi uygulamasında tereddüt edilen bazı hususlarla ilgili değerlendirmelerimiz bu makalemizin konusunu oluşturmaktadır.

I. GENEL OLARAK NAKİT SERMAYE ARTIRIMINDA FAİZ İNDİRİMİ UYGULAMASI

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10. maddesinde "Finans, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar ile kamu iktisadi teşebbüsleri hariç olmak üzere sermaye şirketlerinin ilgili hesap dönemi içinde, ticaret siciline tescil edilmiş olan ödenmiş veya çıkarılmış sermaye tutarlarındaki nakdi sermaye artışları veya yeni kurulan sermaye şirketlerinde ödenmiş sermayenin nakit olarak karşılanan kısmı üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından indirimden yararlanılan yıl için en son açıklanan "Bankalarca açılan TL cinsinden ticari kredilere uygulanan ağırlıklı yıllık ortalama faiz oranı" dikkate alınarak, ilgili hesap döneminin sonuna kadar hesaplanan tutarın %50'si"nin beyanname üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla matrahın tespitinde indirim olarak dikkate alınabileceği belirtilmektedir.

Kanun metninde indirim oranını çeşitli kriterler dikkate alınarak belirlemeye Bakanlar Kurulu'nun (700 sayılı KHK'nın 173'üncü maddesiyle Cumhurbaşkanı'nın) yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Bakanlar Kurulu kendisine verilen bu yetkiyi 2015/7910 sayılı kararı ile kullanmış ve bazı durumlarda faiz indirimi uygulamasında kullanılacak oranları belirlemiştir. Söz konusu karara göre;

  • Gelirlerinin %25 veya fazlası şirket faaliyeti ile orantılı sermaye, organizasyon ve personel istihdamı suretiyle yürütülen ticarî, ziraî veya serbest meslek faaliyeti dışındaki faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet satış geliri gibi pasif nitelikli gelirlerden oluşan sermaye şirketleri için indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.
  • Aktif toplamının %50 veya daha fazlası bağlı menkul kıymetler, bağlı ortaklıklar ve iştirak paylarından oluşan sermaye şirketleri için indirilebilecek tutarın hesaplanmasında indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.
  • Artırılan nakdi sermayenin başka şirketlere sermaye olarak konulan veya kredi olarak kullandırılan kısmına tekabül eden tutarla sınırlı olmak üzere indirilebilecek tutarın hesaplanmasında indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.
  • Arsa ve arazi yatırımı yapan sermaye şirketlerinde arsa ve arazi yatırımına tekabül eden tutarla sınırlı olmak üzere indirilebilecek tutarın hesaplanmasında indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.
  • 9/3/2015 tarihinden Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10'uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin yürürlüğe girdiği 1/7/2015 tarihine kadar olan dönemde, sermaye azaltımına gidilmiş olması halinde, azaltılan sermaye tutarına tekabül eden miktarla sınırlı olmak üzere indirilebilecek tutarın hesaplanmasında indirim oranı %0 olarak uygulanacaktır.

Şirketlerin nakit olarak artırdıkları sermaye tutarı üzerinden belli bir faiz hesaplanması ve bu tutarın yarısının sermayesi artan kurumun beyannamesi üzerinde matrahtan indirilmesi esasına dayanan uygulama ile ilgili açıklamalara Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Seri No: 9)'de yer verilmektedir.

Söz konusu Tebliğ'de, aşağıda yer verilen sermaye artırışlarında faiz indirimi uygulamasından yararlanılmasının mümkün olmadığı hüküm altına alınmıştır.

  • Sermaye şirketlerine nakit dışındaki varlık devirlerinden kaynaklanan sermaye artışları,
  • Sermaye şirketlerinin birleşme, devir ve bölünme işlemlerine taraf olmalarından kaynaklanan sermaye artışları,
  • Öz sermaye kalemlerinin sermayeye eklenmesinden kaynaklanan sermaye artışları,
  • Ortaklarca veya ortaklarla ilişkili olan kişilerce kredi kullanılmak veya borç alınmak suretiyle gerçekleştirilen sermaye artışları,
  • Şirkete nakdi sermaye dışında hisse senedi, tahvil veya bono gibi kıymetlerin konulması suretiyle gerçekleştirilen sermaye artışları,
  • Bilanço içi kalemlerin birbiri içinde mahsubu şeklinde gerçekleştirilen sermaye artışları.

II. SERMAYE ARTIMINA İLİŞKİN TUTARIN BAŞKA ŞİRKETE SERMAYE OLARAK KONULMASI YA DA KREDİ OLARAK KULLANDIRILMASI

Özellikle grup şirketlerinde, sermaye artırımında bulunan şirketlerin, sermaye olarak ortak tarafından şirkete konan tutarı, diğer grup şirketine göndererek o şirketin de sermaye artırımı gerçekleştirmesini sağladıkları son dönemlerde sıkça görülmektedir. Bu yöntemde esasen tek bir sermaye tutarı ile birden fazla şirketin sermaye artışı gerçekleştirilebilmektedir.

Bakanlar Kurulu özellikle grup şirketlerinde sıklıkla rastlanan bu uygulamada tek bir şirketin faiz indiriminden yararlanması gerektiği düşüncesi ile kendisine verilen yetkiyi kullanarak başka şirkete sermaye olarak gönderilen tutarda faiz indirimi hesaplamasında oranın %0 olarak uygulanacağı düzenlemesine gitmiştir.

Örneğin; A gerçek kişisi sahibi olduğu X Anonim Şirketi'nin sermaye artırımı için 10.000,0000 TL tutarında parayı şirketin banka hesabına sermaye olarak göndermiştir. X Anonim Şirketi söz konusu tutarı sermaye artırımı olarak tescil ettirdikten sonra iştirak ettiği Y Anonim Şirketi'ne göndermiştir. Y Anonim Şirketi de söz konusu tutarı sermaye artırımı olarak tescil ettirdikten sonra iştirak ettiği Z Şirketine göndermiştir. Bu durumda nakit sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi uygulamasından yalnızca Z Şirketi yararlanabilecektir.

Şirketler sermaye artışlarından gelen tutarları iştirak ettikleri şirketlere sermaye olarak gönderebildikleri gibi, iştirak ettikleri ya da grup şirketi mahiyetine olan diğer şirketler ya da yalnızca ticari iş ilişkisinde bulundukları şirkete kredi olarak kullandırabilmektedirler. Bakanlar Kurulu bu durumda da yine faiz indirimi uygulamasında indirim oranının %0 olarak dikkate alınacağını belirtmektedir. Diğer bir ifade ile sermaye artırımına gidildikten sonra söz konusu tutarın başka şirkete kredi olarak kullandırılması halinde nakit sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi uygulamasından faydalanılamayacaktır.

III. ORTAKLARA BORÇLAR HESABINDAN KARŞILANAN SERMAYE ARTIRIMLARI

Şirketler bazı durumlarda sermaye artırımına ilişkin tutarların nakit olarak yerine getirilmesi yerine bilançolarında yer alan ortaklara borçlar hesabının mahsubu yöntemini tercih edebilmektedirler. Bu durumda şirket nezdinde sermaye artışı gerçekleştirilmekte ancak ortaklar tarafından nakit olarak bir sermaye konulması ya da taahhütte bulunulması söz konusu olmamaktadır. Diğer bir ifade ile ortaklar şirketten olan alacaklarının sermaye olarak şirkete konulması yöntemini tercih etmektedirler.

Şirket ortaklarının sermaye artırımını nakit olarak gerçekleştirmeksizin şirketten olan alacaklarını sermaye artırımına konu etmeleri halinde nakit sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi uygulamasından yararlanamayacakları Tebliğ hükmünde açıkça ifade edilmektedir. Her ne kadar Tebliğ'de konu hakkında düzenleme bulunsa dahi ortaklara borçlar hesabından yapılan sermaye artırımının faiz indiriminden yararlanıp yararlanmayacağının belirlenmesinde söz konusu borcun kaynağının araştırılması gerektiği kanaatindeyiz. Şayet Ortaklara Borçlar hesabında yer alan bakiye geçmiş dönemlerde şirket ortağı tarafından şirkete yapılan nakit bir ödemeden kaynaklanıyorsa bu tutarın sermaye artırımına konu edilmesi halinde faiz indirimi uygulamasından yararlanılması gerektiği düşüncesindeyiz. Çünkü yapılan sermaye artırımının asıl kaynağı yine nakit olarak karşılanmış bir borç ilişkisine dayanmaktadır.

Yukarıda belirtmiş olduğumuz üzere her ne kadar Tebliğ'de açıkça bir düzenleme yer alsa dahi Ortaklara Borçlar hesabından yapılan sermaye artışları için de nakit sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi uygulamasından yararlanılabilmesi gerekmektedir. Bu durumda olan mükellefler tarafından ilgili dönem kurumlar vergisi beyannamesinin ihtirazi kayıtla verilerek durumun dava konusu edilmesi halinde yargı önünde müspet sonuç alınma ihtimalini yüksek görüyoruz.

SONUÇ

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10. maddesinin "ı" bendindeki düzenleme, çeşitli nedenlerle mevcut sermayenin yetersiz kalması durumunda sermayenin güçlendirilerek şirketleri nakdi sermaye artırımına teşvik etmektedir. 

Bakanlar Kurulu tarafından sermaye artışına konu tutarın başka şirkete sermaye olarak konulan ya da kredi olarak kullandırılan kısmının faiz indirimi uygulamasından yararlanmaması gerektiği hususundaki düzenlemenin yerinde olduğunu düşünmekteyiz. Çünkü yazımızda izah edildiği üzere, tek bir sermaye unsuru ile birden fazla şirketin sermaye artımını gerçekleştirmek ve faiz indiriminden yararlanmak, teşvik unsurundan yersiz ve fazla yararlanmaya yol açacaktır.

Kanun düzenlemesinde yer alan bilanço içi kalemlerin mahsubu şeklinde gerçekleşen sermaye artırımlarının faiz indiriminden yararlanamayacağına ilişkin düzenlemenin gözden geçirilerek revize edilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Nitekim bu durumun yargıya intikal ettirilmesi halinde yargı tarafından Ortaklara Borçlar hesabından karşılanan sermaye artışlarının nakit sermaye artışından kaynaklanan faiz indirimi uygulamasından yararlanabileceği yönünde karar verme ihtimalini yüksek görüyoruz. Ortaklara Borçlar hesabından sermaye artışında bulunan mükelleflerin ilgili dönem kurumlar vergisi beyannamesini ihtirazı kayıtla vererek faiz indiriminden yararlanamamaları hususunu dava konusu etmeleri halinde olumlu sonuç alacakları düşüncesindeyiz.

The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.

To print this article, all you need is to be registered on Mondaq.com.

Click to Login as an existing user or Register so you can print this article.

Authors
 
Some comments from our readers…
“The articles are extremely timely and highly applicable”
“I often find critical information not available elsewhere”
“As in-house counsel, Mondaq’s service is of great value”

Related Topics
 
Related Articles
 
Up-coming Events Search
Tools
Print
Font Size:
Translation
Channels
Mondaq on Twitter
 
Mondaq Free Registration
Gain access to Mondaq global archive of over 375,000 articles covering 200 countries with a personalised News Alert and automatic login on this device.
Mondaq News Alert (some suggested topics and region)
Select Topics
Registration (please scroll down to set your data preferences)

Mondaq Ltd requires you to register and provide information that personally identifies you, including your content preferences, for three primary purposes (full details of Mondaq’s use of your personal data can be found in our Privacy and Cookies Notice):

  • To allow you to personalize the Mondaq websites you are visiting to show content ("Content") relevant to your interests.
  • To enable features such as password reminder, news alerts, email a colleague, and linking from Mondaq (and its affiliate sites) to your website.
  • To produce demographic feedback for our content providers ("Contributors") who contribute Content for free for your use.

Mondaq hopes that our registered users will support us in maintaining our free to view business model by consenting to our use of your personal data as described below.

Mondaq has a "free to view" business model. Our services are paid for by Contributors in exchange for Mondaq providing them with access to information about who accesses their content. Once personal data is transferred to our Contributors they become a data controller of this personal data. They use it to measure the response that their articles are receiving, as a form of market research. They may also use it to provide Mondaq users with information about their products and services.

Details of each Contributor to which your personal data will be transferred is clearly stated within the Content that you access. For full details of how this Contributor will use your personal data, you should review the Contributor’s own Privacy Notice.

Please indicate your preference below:

Yes, I am happy to support Mondaq in maintaining its free to view business model by agreeing to allow Mondaq to share my personal data with Contributors whose Content I access
No, I do not want Mondaq to share my personal data with Contributors

Also please let us know whether you are happy to receive communications promoting products and services offered by Mondaq:

Yes, I am happy to received promotional communications from Mondaq
No, please do not send me promotional communications from Mondaq
Terms & Conditions

Mondaq.com (the Website) is owned and managed by Mondaq Ltd (Mondaq). Mondaq grants you a non-exclusive, revocable licence to access the Website and associated services, such as the Mondaq News Alerts (Services), subject to and in consideration of your compliance with the following terms and conditions of use (Terms). Your use of the Website and/or Services constitutes your agreement to the Terms. Mondaq may terminate your use of the Website and Services if you are in breach of these Terms or if Mondaq decides to terminate the licence granted hereunder for any reason whatsoever.

Use of www.mondaq.com

To Use Mondaq.com you must be: eighteen (18) years old or over; legally capable of entering into binding contracts; and not in any way prohibited by the applicable law to enter into these Terms in the jurisdiction which you are currently located.

You may use the Website as an unregistered user, however, you are required to register as a user if you wish to read the full text of the Content or to receive the Services.

You may not modify, publish, transmit, transfer or sell, reproduce, create derivative works from, distribute, perform, link, display, or in any way exploit any of the Content, in whole or in part, except as expressly permitted in these Terms or with the prior written consent of Mondaq. You may not use electronic or other means to extract details or information from the Content. Nor shall you extract information about users or Contributors in order to offer them any services or products.

In your use of the Website and/or Services you shall: comply with all applicable laws, regulations, directives and legislations which apply to your Use of the Website and/or Services in whatever country you are physically located including without limitation any and all consumer law, export control laws and regulations; provide to us true, correct and accurate information and promptly inform us in the event that any information that you have provided to us changes or becomes inaccurate; notify Mondaq immediately of any circumstances where you have reason to believe that any Intellectual Property Rights or any other rights of any third party may have been infringed; co-operate with reasonable security or other checks or requests for information made by Mondaq from time to time; and at all times be fully liable for the breach of any of these Terms by a third party using your login details to access the Website and/or Services

however, you shall not: do anything likely to impair, interfere with or damage or cause harm or distress to any persons, or the network; do anything that will infringe any Intellectual Property Rights or other rights of Mondaq or any third party; or use the Website, Services and/or Content otherwise than in accordance with these Terms; use any trade marks or service marks of Mondaq or the Contributors, or do anything which may be seen to take unfair advantage of the reputation and goodwill of Mondaq or the Contributors, or the Website, Services and/or Content.

Mondaq reserves the right, in its sole discretion, to take any action that it deems necessary and appropriate in the event it considers that there is a breach or threatened breach of the Terms.

Mondaq’s Rights and Obligations

Unless otherwise expressly set out to the contrary, nothing in these Terms shall serve to transfer from Mondaq to you, any Intellectual Property Rights owned by and/or licensed to Mondaq and all rights, title and interest in and to such Intellectual Property Rights will remain exclusively with Mondaq and/or its licensors.

Mondaq shall use its reasonable endeavours to make the Website and Services available to you at all times, but we cannot guarantee an uninterrupted and fault free service.

Mondaq reserves the right to make changes to the services and/or the Website or part thereof, from time to time, and we may add, remove, modify and/or vary any elements of features and functionalities of the Website or the services.

Mondaq also reserves the right from time to time to monitor your Use of the Website and/or services.

Disclaimer

The Content is general information only. It is not intended to constitute legal advice or seek to be the complete and comprehensive statement of the law, nor is it intended to address your specific requirements or provide advice on which reliance should be placed. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers make no representations about the suitability of the information contained in the Content for any purpose. All Content provided "as is" without warranty of any kind. Mondaq and/or its Contributors and other suppliers hereby exclude and disclaim all representations, warranties or guarantees with regard to the Content, including all implied warranties and conditions of merchantability, fitness for a particular purpose, title and non-infringement. To the maximum extent permitted by law, Mondaq expressly excludes all representations, warranties, obligations, and liabilities arising out of or in connection with all Content. In no event shall Mondaq and/or its respective suppliers be liable for any special, indirect or consequential damages or any damages whatsoever resulting from loss of use, data or profits, whether in an action of contract, negligence or other tortious action, arising out of or in connection with the use of the Content or performance of Mondaq’s Services.

General

Mondaq may alter or amend these Terms by amending them on the Website. By continuing to Use the Services and/or the Website after such amendment, you will be deemed to have accepted any amendment to these Terms.

These Terms shall be governed by and construed in accordance with the laws of England and Wales and you irrevocably submit to the exclusive jurisdiction of the courts of England and Wales to settle any dispute which may arise out of or in connection with these Terms. If you live outside the United Kingdom, English law shall apply only to the extent that English law shall not deprive you of any legal protection accorded in accordance with the law of the place where you are habitually resident ("Local Law"). In the event English law deprives you of any legal protection which is accorded to you under Local Law, then these terms shall be governed by Local Law and any dispute or claim arising out of or in connection with these Terms shall be subject to the non-exclusive jurisdiction of the courts where you are habitually resident.

You may print and keep a copy of these Terms, which form the entire agreement between you and Mondaq and supersede any other communications or advertising in respect of the Service and/or the Website.

No delay in exercising or non-exercise by you and/or Mondaq of any of its rights under or in connection with these Terms shall operate as a waiver or release of each of your or Mondaq’s right. Rather, any such waiver or release must be specifically granted in writing signed by the party granting it.

If any part of these Terms is held unenforceable, that part shall be enforced to the maximum extent permissible so as to give effect to the intent of the parties, and the Terms shall continue in full force and effect.

Mondaq shall not incur any liability to you on account of any loss or damage resulting from any delay or failure to perform all or any part of these Terms if such delay or failure is caused, in whole or in part, by events, occurrences, or causes beyond the control of Mondaq. Such events, occurrences or causes will include, without limitation, acts of God, strikes, lockouts, server and network failure, riots, acts of war, earthquakes, fire and explosions.

By clicking Register you state you have read and agree to our Terms and Conditions